Η Γερμανία και το αποικιοκρατικό παρελθόν της
Πέρασε στα ψιλά η είδηση την προηγούμενη εβδομάδα, ότι η Γερμανία αναγνώρισε επίσημα ότι τα στρατεύματά της διέπραξαν στη Ναμίμπια την πρώτη γενοκτονία της σύγχρονης ιστορίας. Μεταξύ 1904 και 1908, περίπου 75.000 μέλη των φυλών Χερέρο και Νάμα στη νότια Αφρική –πάνω από τον μισό πληθυσμό τους– θανατώθηκαν ως τιμωρία για την εξέγερσή τους ενάντια στο γερμανικό αποικιοκρατικό καθεστώς.
H συγκεκριμένη γενοκτονία, που ήταν η πρώτη του 20ου αιώνα, είναι γνωστή ως η «ξεχασμένη γενοκτονία» ενώ ουσιαστικά ήταν ο προπομπός για όσα ακολούθησαν από τους Ναζί στο ολοκαύτωμα των Εβραίων κατά τη διάρκεια του ΒΠΠ. Γερμανοί στρατιώτες έσφαξαν ανθρώπους των φυλών Χερέρο και Νάμα επειδή αντιστάθηκαν στις αρπαγές γης και κοπαδιών ζώων, των Γερμανών εποίκων. Οι αυτόχθονες πληθυσμοί πυροβολήθηκαν, κρεμάστηκαν, εγκαταλείφθηκαν στην έρημο και πέθαναν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης που είχαν ήδη στήσει εκεί οι «πολιτισμένοι» Γερμανοί.
Οι προσπάθειες για την αναγνώριση της γενοκτονίας είχαν ξεκινήσει μετά την ανεξαρτησία της Ναμίμπιας το 1990, αλλά εντάθηκαν με την επέτειο των 100 χρόνων από τη σφαγή, το 2004.
Τι δουλειά είχαν οι Γερμανοί στη Ναμίμπια
Η Γερμανία ως χώρα αποικιοκράτης, δεν είχε την παρουσία που είχαν η Βρετανία και η Γαλλία στην Αφρική. Παρόλα αυτά, η Ναμίμπια ήταν μία από τις κτήσεις της, η οποία αποκαλούνταν Νοτιοδυτική Αφρική και ήταν ουσιαστικά η πιο σημαντική από όλες τις αποικίες.
Χιλιάδες Γερμανοί άρπαξαν γη και ζώα από τους ντόπιους πληθυσμούς ενώ ακόμη και σήμερα πολλοί Γερμανοί Τουρίστες που επισκέπτονται τη Ναμίμπια, έχουν ως σταθερό προορισμό την πόλη Σβακοπμουντ, (Swakopmund), μία πόλη που βλέπει Ατλαντικό με τα μενού των εστιατορίων να είναι στα Γερμανικά, σερβίροντας γερμανικό φαγητό και μπύρα ενώ υπάρχουν πολλά αποικιοκρατικά κτήρια από την εποχή εκείνη καθώς και οδοί στα Γερμανικά, τα οποία πήραν το όνομα τους από το Γερμανό Καγκελάριο Οτο φον Βίσμαρκ.
Οι Γερμανοί έποικοι συνάντησαν την πιο ισχυρή αντίσταση από τις εθνοτικές ομάδες των Χερέρο και των Νάμα. Οι Χερέρο, μάλιστα, ήταν γνωστοί για τα μεγάλα κοπάδια βοοειδών που συντηρούσαν. Για την κατάπνιξη της αντίστασης, οι Γερμανοί έστειλαν τον Λοταρ φον Τρόθα, ένα στρατιωτικό διοικητή που είχε τη φήμη του άγριου και σκληρού, την οποία κέρδισε στις κατακτήσεις της Γερμανίας στην Ασία και την Ανατολική Αφρική. Η αποστολή που ηγήθηκε στη Ναμίμπια, είναι γνωστή ως Schutztruppe, ή αλλιώς δύναμη προστασίας.
Το 1904, ξεκίνησε με μία προειδοποίηση η οποία ανέφερε πως «Κάθε Χερέρο, με ή χωρίς όπλα, με ή χωρίς ζώα, θα εκτελείται». Προειδοποίησε, επίσης, ότι θα πυροβολήσει γυναίκες και παιδιά. Το 1905, εξέδωσε μία παρόμοια ανακοίνωση στους Νάμα, τη 2η φυλή που είχε στόχο να αφανίσει.
Συνολικά, από ένα πληθυσμό της τάξης των 100.000 Χερέρο, το 80% πιστεύεται ότι εκτελέστηκαν (για τους Νάμα το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 50% από τους συνολικά 10.000 που υπήρχαν την εποχή εκείνη) ενώ οι Γερμανοί στρατιώτες αφού τους σκότωναν, τους κρεμούσαν είτε τους οδηγούσαν στην έρημο ώστε να αποτρέψουν την επιστροφή των διασωθέντων. Όσοι αιχμαλωτίστηκαν, πέθαναν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Οι Γερμανοί, λοιπόν, αναγνώρισαν επίσημα τη γενοκτονία αλλά ως είθισται δε ζήτησαν συγγνώμη όπως κάθε αποικιοκρατική δύναμη που σέβεται το παρελθόν και τις σφαγές της.
Εξίσου σημαντική, όμως, είναι και η παράλειψη των λέξεων «επανορθώσεις» και «αποζημίωση» από το κείμενο, γεγονός που προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις και αρνητικά σχόλια από την αντιπολίτευση στη Ναμίμπια και τους εκπροσώπους των απογόνων των δύο φυλών. Στο κείμενο της διακρατικής συμφωνίας, προβλέπεται «χρηματοδότηση» διαφόρων δραστηριοτήτων και προγραμμάτων βοήθειας, πολιτιστικές ανταλλαγές κ.α. Το ποσό που θα καταβάλλει η Γερμανία θα ανέλθει σε €1,1 δισ. μέσα στα επόμενα 30 χρόνια. Όμως, σχεδόν στο σύνολό τους, τα χρήματα αυτά προβλέπεται να κατευθυνθούν σε σκοπούς όπως η μεταρρύθμιση και ο εκσυγχρονισμός του αγροτικού τομέα.
Ποιοι όμως είναι οι κύριοι ιδιοκτήτες γης στη Ναμίμπια σήμερα; Περίπου το 70% της αγροτικής γης της Ναμίμπια ανήκει σε λευκούς –κυρίως απογόνους των Γερμανών αποικιοκρατών– οι οποίοι αποτελούν μια πολύ μικρή μειοψηφία του πληθυσμού. Σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία της χώρας, οι χαμηλές εισοδηματικές τάξεις έγχρωμων κατοίκων, κατέχουν το 16% των αγροτεμαχίων της χώρας.
Το αποικιοκρατικό καθεστώς όσον αφορά στη γη ζει και βασιλεύει ενώ ακόμη και ο πρόεδρος της χώρας έχει μιλήσει ανοιχτά για απαλλοτριώσεις γης εφόσον δε βρεθεί λύση, αν και οι πιέσεις και οι σχέσεις που έχει η κυβέρνηση με την επιχειρηματική ελίτ και τους «ξένους επενδυτές» καθώς και το Σύνταγμα της χώρας που δεν επιτρέπει απαλλοτριώσεις χωρίς αποζημίωση, δε θα αφήσουν περιθώρια για κοινωνική δικαιοσύνη και επιστροφή της γης στους πραγματικούς ιδιοκτήτες.
Δυστυχώς, έχουν περάσει δεκάδες χρόνια από την υποτιθέμενη κατάργηση της αποικιοκρατίας, και οι περισσότερες «πολιτισμένες» χώρες της Ευρώπης είτε κάνουν τα στραβά μάτια ότι τίποτα δε συνέβη είτε συνεχίζουν την αποικιοκρατία με άλλες μορφές, κυρίως μέσω της οικονομίας και των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στη «Μαύρη Ήπειρο». Τέτοια παραδείγματα είναι το πλιάτσικο των ορυκτών πόρων πολλών χωρών της Αφρικής (Glencore, Nestle, Barry Callebaut, παιδική εργασία κλπ.), οι διάφορες εξωχώριες εταιρείες είτε για την αποφυγή φορολόγησης στις χώρες της Αφρικής είτε για ξέπλυμα χρήματος από εταιρείες π.χ. με έδρα την Ολλανδία, το Λουξεμβούργο ή την Ελβετία, είτε μέσω μαύρων αγορών (τσιγάρου, διαμαντιών, ορυκτών, πετρελαίου και γης).
Τέλος ας μη ξεχάσουμε ότι ο Τανζανός πρέσβης στο Βερολίνο, έχει ζητήσει εδώ και καιρό από τη Γερμανική Κυβέρνηση να υπάρξει συμφωνία για αποζημιώσεις/επανορθώσεις καθώς και επίσημη ανάληψη ευθύνης για τους 250.000 σφαγιασθέντες της εξέγερσης των Maji Maji, οι οποίοι από το 1905 έως το 1907 εναντιώθηκαν στους Γερμανούς δολοφόνους αποικιοκράτες.
