O σκοτεινός κύκλος της εκκλησίας-κράτους
«η δικτατορία της εκκλησίας είναι απόλυτη, διαρκής και σιωπηλή. Δεν θα απαλλαγούμε ποτέ από αυτήν, παρά να αλλάξει μια νοοτροπία σιγά σιγά ύστερα από 5, 6,10 αιώνες»
Βασίλης Ραφαηλίδης
Στους καιρούς της πανδημίας που ζούμε, βλέπουμε για άλλη μία φορά την προνομιακή μεταχειριση της ελληνικής εκκλησίας από το κράτος. Δεν αποτελεί έκπληξη βέβαια γιατί ιστορικό γνώρισμα της Εκκλησίας της Ελλάδος είναι η σύμπλευση με τα συμφέροντα του αστικού πολιτικού κατεστημενου και κατ’επέκταση της ελληνικής αστικής τάξης. Κράτος και η ίδια, ταυτίζεται με τις στρατηγικές επιλογές του αστικού καθεστώτος. Ένας από τους δύο βασικούς υποστηρικες των κρατικών ιδεολογικών μηχανισμών, ο άλλος είναι τα Μ.Μ.Ε.
Η χρονική στιγμή που η ελλαδική εκκλησία κατάφερε να γίνει σαρξ εκ της σαρκός του ελληνικού κράτους είναι η 1η Ιουλίου του 1968. Τότε, επί Χούντας, έπειτα από απόφαση του Παπαδόπουλου σε συνεργασία με τον υπουργό Παιδείας Θ.Παπακωνσταντίνου και τον υπουργό Οικονομικών Αδαμάντιο Ανδρουτσόπουλο, έγινε η κύρια επιτυχία της μετακατοχικής Εκκλησίας. Η εισαγωγή των κληρικών στο μισθολόγιο του Δημοσίου. Μέχρι εκείνη τη στιγμή, η μισθοδοσία των κληρικών γινόταν από το κράτος και είχε αποφασιστεί το 1945 όπου ο μισθός τους ήταν πολύ μικρός. Η Εκκλησία θεώρησε την υπογραφή και δημοσίευση του Αναγκαστικού Νόμου 469 «Περί μισθολογικής διαβαθμίσεως του εφημεριακού κλήρου της Εκκλησίας της Ελλάδας» (ΦΕΚ Α' 162, 24/7/1968) μεγάλη επιτυχία και ευχαρίστησε τον Παπαδόπουλο, διότι έλυσε ένα χρονίζον ζήτημα για την Εκκλησία κατά τον καλύτερο τρόπο. Ηδη, όμως, από τον προηγούμενο χρόνο, η δικτατορία είχε δείξει τις ευνοϊκές διαθέσεις της για τα οικονομικά της Εκκλησίας, όταν αποφάσισε την αύξηση των συντάξεων και των προσωποπαγών βοηθημάτων του Ταμείου Ασφαλίσεως Κληρικών Ελλάδας (TAKE) (ΦΕΚ Β', 631, 18/10/1967). Πέρα από τη μισθοδοσία, η Εκκλησια σε γενικες γραμμές έτυχε σημαντικών οικονομικών προνομίων και απαλλαγών, χωρίς να πληγεί η εκκλησιαστική περιουσία, χωρίς να απαλλοτριωθούν κτήματα και χωρίς να αυξηθούν οι φόροι που κατέβαλλε στο κράτος. Για παράδειγμα, η Εκκλησία έλαβε επιχορήγηση από το κράτος 3.250.000 δραχμών για να ανακαινίσει τον καθεδρικό ναό της Αθήνας. Επίσης, οι ιεράρχες απολάμβαναν εκπτώσεων στα αεροπορικά εισιτήρια του εσωτερικού και δωρεάν μετακινήσεις στα πλοία, οι ναοί απαλλάσσονταν από κάθε δημοτικό ή κοινοτικό φόρο ή τέλος και είχαν μειωμένο τιμολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ απαλλάσσονταν επίσης από την κράτηση 10% υπέρ του Δημοσίου στους εράνους για την ανέγερση ή την επισκευή ναών, οι μητροπόλεις απαλλάσσονταν από δημοτικά τέλη καθαριότητας πεζοδρομίων, οι μητροπολίτες δικαιούντο βενζίνη για τα αυτοκίνητά τους χωρίς να πληρώνουν φόρο, κ.ά.
Μετά την ανατροπή του Παπαδόπουλου από τον Ιωαννίδη,νέος αρχιεπίσκοπος εκλέγεται ο Σεραφείμ Ιωαννίνων, ο οποίος και θα παραμείνει και μετά την πτώση της Χούντας.Η παραμονή του Σεραφείμ στον αρχιεπισκοπικό θρόνο και μετά την πτώση της Χούντας κατέδειξε ότι η Εκκλησία συνέχισε το “θεάρεστο” εθνικοπατριωτικό της έργο. Στα χρόνια της Μεταπολίτευσης και συγκεκριμένα το 1977, ψηφίστηκε ως νόμος του κράτους ο Καταστατικός Χάρτης της Εκκλησίας της Ελλάδος, όπου και αναφέρεται ότι η Εκκλησία της Ελλάδος, καθώς και οι μονές, αλλά και διάφοροι οργανισμοί της Εκκλησίας,αποτελούν Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ).
Η Εκκλησία, με μία σχέση δούναι και λαβείν, με τους εκάστοτε δεξιούς έως ακροδεξιούς κυβερνώντες, κινήθηκε με λάβαρο τον αντικομμουνισμό παλαιότερα και με διαχρονικό πρόταγμα την υπεράσπιση του έθνους και του κράτους. Η εκλογή και παρουσία του αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου όρισε για μία δεκαετία, την εθνικιστική, ακροδεξιά παρουσία της ελλαδικής εκκλησίας. Χαρακτηριστικό γεγονός, όταν το 2001 έλαβε βιβλίο του Στυλιανού Παττακού, του απάντησε με προσωπική επιστολή σε ιδιαίτερα θερμό και εγκάρδιο τόνο, αναφερόμενος στο ανυπόκριτο πατριωτικό του φρόνημα και στα ξεχωριστά προσόντα και αρετές του, που έγραψαν Ιστορία. Ένα ακόμα παράδειγμα της πολιτικής δυναμικής του εκκλησιαστικού ιερατείου είναι η υπογραφή του τότε αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Κώστα Καραμανλή, καθώς και άλλων πολιτικών, ιδίως του δεξιού και ακροδεξιού χώρου, παρουσία τηλεοπτικών καμερών, υπέρ της διεξαγωγής δημοψηφίσματος με αντικείμενο την (μη) αναγραφή του θρησκεύματος στις αστυνομικές ταυτότητες, που ζητούσε η Εκκλησία, το 2001. Αξιοσημείωτη και η παρουσία των ιεραρχών σε ρόλο οικονομικού συμβούλου ή υπουργού εξωτερικών όπως του μητροπολίτη Πειραιώς όπου σε μια καθαρά πολιτική επιστολή του προς τον πρωθυπουργό, τον Νοέμβριο του 2012, τοποθετείται για ζητήματα όπως η συμφωνία με την Cosco για το λιμάνι του Πειραιά αλλά και για την ενδιάμεση συμφωνία με τη Βόρεια Μακεδονία(ΠΓΔΜ τότε).
Κλείνοντας θα αναφέρουμε μία παράγραφο του καθηγητή αστικού δικαίου Γιώργου Κουμάντου απο την εφημερίδα “το Βήμα” του 1981, σχετικά με την εκκλησιαστική περιουσία:
«Ενα μεγάλο μέρος αυτής της περιουσίας, ίσως το μέγιστο προέρχεται από δωρεές που έγιναν προς την Εκκλησία κατά την Τουρκοκρατία, για να μην πάρουν τα κτήματα οι κατακτητές. Οι Τούρκοι δε σέβονταν την περιουσία των Ελλήνων αλλά σέβονταν την περιουσία της Εκκλησίας. Ετσι η Εκκλησία εμφανίζεται ως θεματοφύλακας περιουσιών που της δόθηκαν από κατατρεγμένους Ελληνες για να τις φυλάξει και να τις διασώσει. Ετσι όμως, η ιδιοκτησία που υπάρχει κατά τους νομικούς κανόνες, βρίσκεται ηθικά υπονομευμένη: τα κτήματα αυτά ανήκουν ουσιαστικά στο εθνικό σύνολο. Θεμελιώνεται, λοιπόν, ηθικά το δικαίωμα της Πολιτείας να αξιώσει την απόδοση αυτών των περιουσιακών στοιχείων που τυπικά είναι “γραμμένα” στο όνομα της Εκκλησίας και των άλλων εκκλησιαστικών νομικών προσώπων. Είναι συνεπώς απαράδεχτο αυτά τα ακίνητα να τα διαχειρίζονται, σχεδόν σαν ατομική τους περιουσία, όσοι καταφέρνουν να ανεβούν σε κάποιο υψηλό αξίωμα, εκκλησιαστικό ή μοναστηριακό. Σε μερικές μάλιστα περιπτώσεις φτάνει να αναρωτιέται κανείς μήπως υπάρχουν ασεβείς, που παρακινούνται στην επιλογή της εκκλησιαστικής σταδιοδρομίας από την ελπίδα να φτάσουν κάποτε σε βαθμίδες αρκετά υψηλές, ώστε να δίνουν τη δυνατότητα διαχείρισης μεγάλων περιουσιών με ελάχιστο έλεγχο. Ετσι όμως διαφθείρεται η ιεροσύνη που, αντί να είναι αποτέλεσμα προσωπικής κλίσης ή κλήσης από το Θεό, είναι πειρασμός του Μαμμωνά»
