Ο σκοτεινός κύκλος της ελληνικής αστυνομοκρατίας
“Βασικός μηχανισμός θεσμικής αναβάπτισης και πολιτικού εξαγνισμού των Ταγμάτων Ασφαλείας, τη μεταπολεμική εποχή, αποτέλεσε η ένταξη αρκετών μελών τους στα ήδη «καθαρμένα» από αριστερούς νέα σώματα ασφαλείας.”
(Το «βαθύ κράτος» στη σημερινή Ελλάδα και η Aκροδεξιά, Δημήτρης Χριστόπουλος, 2014)
Η δολοφονία του δεκαπεντάχρονου μαθητή Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου από τον ειδικό φρουρό Επαμεινώνδα Κορκονέα, τον Δεκέμβρη του 2008, καθώς και η ανεξέλεγκτη βία που ακολούθησε από τις δυνάμεις καταστολής δεν ήταν παρθενογένεση. Οι διαδρομές της αστυνομικής βίας ξεκινούν πολλές δεκαετίες πριν. Και είναι ποτισμένες με το αίμα των θυμάτων τους. Βία που εδραιώθηκε με συμπεριφορές, που κληρονομήθηκαν από τη μετακατοχική ατιμωρησία και την ενσωμάτωση των ακροδεξιων παραστρατιωτικών ομάδων(Ταγματα Ασφαλείας/Χίτες) στην Ελληνική Χωροφυλακή όσο και στην Αστυνομία Πόλεων. Τα ελληνικά σώματα ασφαλείας, με την πλήρη ενσωμάτωση στρατιωτικών πρακτικών, ήταν η “μακρά χειρ” του μετεμφυλιακού δεξιού καθεστώτος, που προστάτευε τη νεοσύστατη μεγαλοαστική τάξη. Πρώην μαυραγορίτες και δοσίλογοι, αφού “μοιράστηκαν” την οικονομική βοήθεια(είτε με τη μορφή κεφαλαίων, είτε με τα πλοία λίμπερτι) που έφερε ο “6ος στόλος”, έγιναν μεγαλοσχήμονες αστοί σε μία νύχτα. Γι’ αυτούς όμως, “ηταν μεγάλη η τρομάρα που πήραν από τα Δεκεμβριανά..”, όπως είχε γράψει και ο Ηλίας Πετρόπουλος. Γι’αυτό φρόντισαν για την εγκαθίδρυση ενός αστυνομικού κράτους με έντονα στρατιωτικά χαρακτηριστικά. Που ακόμα και στη στρατιωτική χουντική επταετία, βλέπουμε τα σώματα ασφαλείας, να πρωτοστατούν στη διαφύλαξη των “ιδανικών του Έθνους”. Με ανηλεείς ξυλοδαρμούς και απάνθρωπα βασανιστήρια στη Γενική Ασφάλεια.
“Μεταξύ των στοιχείων που αφορούν στους τραυματισμούς και τους φόνους, είναι και η ιδιότητα του αυτουργού (στρατιωτικός, αστυνομικός, κ.τ.λ.). Μια στατιστική επεξεργασία λοιπόν των αυτουργών υπό αυτή την άποψη, και μόνο σε ό,τι αφορά τις περιπτώσεις που, από την ανάκριση θεωρήθηκαν ανθρωποκτονίες και απόπειρες ανθρωποκτονιών, δίνει ένα ενδιαφέρον αποτέλεσμα, με τα Σώματα Ασφαλείας να προηγούνται έναντι του Στρατού και στα δύο αυτά πεδία (54% έναντι 46% στις ανθρωποκτονίες και 64% έναντι 36% στις απόπειρες). Εάν προσθέταμε και τους απλούς τραυματισμούς (κακώσεις κ.τ.λ.), η διαφορά θα ενισχυόταν πολύ περισσότερο.
(Πολυτεχνείο '73: Το ζήτημα των θυμάτων: Νεκροί και τραυματίες, Καλλιβρετάκης Λεωνίδας)
Στον πρώτο χρόνο της Μεταπολίτευσης, στη δίκη της Χαλκίδας(30/11/1975), δικάστηκαν οι βασανιστές της Γενικής Ασφάλειας και αξιωματικοί των σωμάτων ασφαλείας(π.χ.Μπάμπαλης,Μάλλιος,Kραβαρίτης). Αυτοί που “γελούσαν την ώρα που τα θύματα τους κατέθεταν για τα απάνθρωπα βασανιστήρια που υπέστησαν στην Ασφάλεια.” Δεν ήταν τυχαίο όμως. Όπως είπε και ο Χατζηζήσης στην απολογία του στη δίκη των βασανιστών της ΕΣΑ: «Εμείς δεν είχαμε τον Γκίκα μας». Ποιος ήταν ο Γκίκας; Γράφει η κα Νάντια Βαλαβάνη: “Αποκαλύφθηκε ότι ο Υπουργός της Ν.Δ. Σόλων Γκίκας είχε συναντήσει τους βασικούς κατηγορούμενους και τους εξέφρασε την πεποίθηση του ότι «το αστυνομικό σώμα βάλλεται» και οι ίδιοι είναι «λευκοί». Είχε προηγηθεί η αποκάλυψη ότι το Αρχηγείο της Αστυνομίας Πόλεων είχε συγκεντρώσει ένα μεγάλο ποσό, με αναγκαστική καταβολή 425 δρχ. από κάθε εν ενεργεία αστυνομικό, για την υλική ενίσχυση των κατηγορούμενων. Ενώ το καλοκαίρι του 1975 είχε πραγματοποιηθεί, με πρωτοβουλία του νέου Αρχηγού, σύσκεψη στο Αρχηγείο της Αστυνομίας με θέμα την ανάπτυξη της ηθικής και υλικής αλληλεγγύης στους κατηγορούμενους της Χαλκίδας”
Τελικά η περιβόητη «κάθαρση» περιορίστηκε σε ουσιαστικά συμβολικές ποινές: 4 αθωώνονται, άλλοι 4 παύουν να διώκονται για μη εμπρόθεσμη έγκληση και οι άλλοι, 4 έως 5 μήνες με τριετή αναστολή. Όσο για τον Μάλλιο, ακούει ποινή 10 μηνών με δικαίωμα εξαγοράς. Μπάμπαλης και Μάλλιος θα δικάζονταν για άλλη μία φορά στο Τριμελές Πλημμελειοδικείο Πατρών,απ’ όπου θα βγουν ξανά αθώοι.
Από εκείνη τη μέρα, μέχρι την 6η Δεκεμβρίου του 2008 και τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, τα θύματα της αστυνομοκρατίας, ένας ατελείωτος καταλογος αίματος. Ενδεικτικά :
25/5/1976: Μια “αύρα”, ενώ καταδίωκε διαδηλωτές, σκότωσε μια μικροπωλήτρια, την 67χρονη Αναστασία Τσιβίκα.
28/10/1980: Τάσος Μαγλαρίδης, 76 ετών. Συμμετείχε σε συγκέντρωση αντιστασιακών στη Θεσσαλονίκη. Όταν οι διαδηλωτές επιχείρησαν να παρελάσουν, δέχτηκαν την επίθεση της αστυνομίας.Ο διαδηλωτής,χτυπημένος άσχημα, μεταφέρθηκε στο ΑΧΕΠΑ για να υποκύψει στα τραύματά του ένα μήνα μετά.
17/11/1980: Πορεία για την επέτειο του Πολυτεχνείου. Δολοφονία από τα ΜΑΤ των Σταματίνα Κανελλοπούλου και Ιάκωβου Κουμή.
17/11/1985: Δολοφονία του 15χρονου μαθητή Μιχάλη Καλτεζά, από τον αστυνομικό Θανάση Μελίστα κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων και επεισοδίων μικρής έκτασης για την επέτειο του Πολυτεχνείου.
9/2/1986: Ο 17χρονος Μανώλης Κανδανολέων, επιβάτης σε κλεμμένο αυτοκίνητο, πυροβολήθηκε στο κεφάλι από τρεις αστυνομικούς.
10/1/1991: Πυρκαγιά ΚΑΠΑ ΜΑΡΟΥΣΗ. Διαδηλώσεις για τη δολοφονία του καθηγητή Τεμπονέρα. Μικροεπεισόδια στη διαδήλωση στην Αθήνα κατέληξαν σε πολύωρες συγκρούσεις με τα ΜΑΤ. Ένα από τα εκατοντάδες δακρυγόνα που ρίχτηκαν κατά των διαδηλωτών προκάλεσε πυρκαγιά στο βιβλιοχαρτοπωλείο Λίβα και στο κτίριο του «Κάπα Μαρούση». Νεκροί από ασφυξία ανασύρθηκαν ο 32χρονος Περικλής Ρεπάκης, ο 57χρονος Μανόλης Κοντόπουλος, ο 59χρονος Ιωάννης Νεμετζίδης και ένα ακόμα άτομο, αγνώστων στοιχείων.
«Μας πετάγανε τα δακρυγόνα σε ευθεία βολή σημαδεύοντας μας. Τα χρησιμοποιούσαν σαν σφαίρες. Είδα συμμαθητές μου να κρατούν την κοιλιά τους και να πέφτουν στο έδαφος. Μιλάμε καθαρά για εγκληματικές ενέργειες. Χτυπάγανε παιδιά 16 χρονών», αναφέρει ο Σ. Μυτιληναίος.
(«Κάτσε καλά, Γεράσιμε...», Mαθητικό κίνημα και καταλήψεις 1974-2000, Δημήτρης Σκλαβενίτης)
17/11/2006: Ο Κύπριος φοιτητής Αυγουστίνος Δημητρίου ξυλοκοπείται ανηλεώς από 8 αστυνομικούς με πολιτικά. Η αστυνομία, στην προσπάθειά της να ρίξει στάχτη στα μάτια της κοινής γνώμης, αναφέρει ότι ο νεαρός «έπεσε και χτύπησε σε ζαρντινιέρα» και όχι ότι ξυλοκοπήθηκε από αστυνομικούς, πολλοί από τους οποίους ήταν μάλιστα και κουκουλοφόροι όπως φάνηκε σε σχετικό βίντεο.
6/12/2009: Αγγελική Κουτσουμπού, καθηγήτρια μαθηματικών,ηλικίας 61 ετών, συμμετείχε με τον σύζυγό της και άλλα μέλη του Εργατικού Επαναστατικού Κόμματος στη διαδήλωση στην Αθήνα για την 1η επέτειο της δολοφονίας του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου. Υπέστη σοβαρά τραύματα σε όλο το σώμα αφού χτυπήθηκε από αστυνομικό της ΔΕΛΤΑ που οδηγούσε μοτοσικλέτα. Παρέμεινε επί αρκετές ημέρες στο νοσοκομείο σε σοβαρή κατάσταση.
15/6/2011: Μανώλης Κυπραίος, δημοσιογράφος, κάλυπτε εκδηλώσεις διαμαρτυρίας κατά των νέων μέτρων λιτότητας στην Πλατεία Συντάγματος, στην Αθήνα. Ένας αστυνομικός, σύμφωνα με τις καταγγελίες,πέταξε εναντίον του χειροβομβίδα κρότου-λάμψης. Ο Μανώλης Κυπραίος υπέστη ολική απώλεια ακοής και στα δύο αυτιά.
13/7/2020: Βασίλης Μάγγος. Βρέθηκε νεκρος στο σπίτι του στον Βόλο. Είχε δεχθεί άγριο ξυλοδαρμό από αστυνομικούς κατά τη διάρκεια συγκέντρωσης διαμαρτυρίας στις 14 Ιουνίου έξω από τα δικαστήρια του Βόλου, με αφορμή συλλήψεις διαδηλωτών στο συλλαλητήριο ενάντια στην καύση σκουπιδιών. Σύμφωνα με τις καταγγελίες οι αστυνομικοί συνέχιζαν να τον χτυπούν και να τον βασανίζουν και κατά τη διάρκεια της κράτησής του, ενώ όταν αφέρθηκε ελεύθερος είχε σπασμένα πλευρά και θλάση στο συκώτι και τη χοληδόχο κύστη.
Για την εκάστοτε πολιτική ηγεσία, η Ελληνική Αστυνομία είναι ο “έμπιστος συνεργάτης”, “είναι το Κράτος” όπως είχε πει και ο Kωνσταντίνος Mητσοτάκης. Ή όπως τους είχε χαρακτηρίσει ο υπουργός Δημόσιας Τάξης Bύρων Πολύδωρας, «πραίτορες της πόλης» και γι’αυτό ενας άλλος υπουργός Δημόσιας Τάξης, ο Θόδωρος Αναγνωστόπουλος, είχε διατάξει «να μην φέρουν οι άνδρες των ΜΑΤ διακριτικά, για να μην αποδυναμώνεται η αυτοπεποίθησή τους στη δουλειά που πρέπει να κάνουν».
Ως επίλογο θα κλείσουμε με τις αφηγήσεις δύο ανθρώπων που βρέθηκαν στο δρόμο τις μέρες και τις νύχτες, πριν 12 χρόνια.
“Σάββατο βράδυ,(επαρχιακή πόλη). Με παίρνει τηλέφωνο, φίλος που είχε μάθει για τη δολοφονία του Αλέξη. Στο πρωτο άκουσμα, μένουμε σοκαρισμένοι. Αμέσως μιλάμε ο ενας με τον άλλον πώς θα αντιδρασουμε. Ακόμα κι εκείνη τη στιγμή μας φαινόταν απίστευτο. Μαζευόμαστε στο δρόμο και αρχίζουν οι πέτρες, τα μπουκάλια κι ό,τι άλλο βρίσκαμε στο αστυνομικό τμήμα.Έτσι θα μας πάρει το πρωί. Γυρνάω σπίτι. Κυριακή απόγευμα κατεβαίνω Αθήνα. Κατευθείαν στη συνέλευση στην ΑΣΟΕΕ. Θυμός, οργή, θέληση να συγκρουστούμε. Αυτό που θυμάμαι και ήταν εντυπωσιακό ήταν ότι δεν υπήρχε φόβος. Η οργή τα κάλυπτε όλα. Μαζεύετε κόσμος από παντού. Φτάνοντας στην Πατησίων, καιγόταν όλη. Ξεκινάει βραδυνή πορεία για Σύνταγμα. Κόσμος από όλους τους “χώρους”. Επιστροφή στην κατάληψη της Ασοεε. Η αντίδραση απεναντι στους μπάτσους περιγράφεται με μία λέξη , “Ελάτε”. Μετά από 1-2 μέρες, γυρίζω επαρχία για λίγες μέρες.Κι εκεί καταληψεις/συνελεύσεις σε φοιτ/συλλογους και κάθε μέρα συγκρούσεις. Ξανακατεβαίνω Αθήνα. Στην κατάληψη της ΓΣΕΕ. Για μένα, απο εκεινη τη στιγμή παιρνει ιδεολογικό προσημο και γινονται προσπαθειες για ακόμα πιο οργανωμένη αντισταση. Με την πάροδο των ημερων ακόμα περισσότερος κοσμος κατεβαινε στο δρομο. Κόσμος χωρίς ιδιαίτερη εμπειρία σε συγκρούσεις και πορείες. Οι μπάτσοι; Παθητική στάση, δεν περιμεναν τετοια ενταση στις αντιστασεις. Με την εικονα του χριστουγεννιάτικου δενδρου να καίγεται, η κατάσταση έδειξε οτι ηταν περα απο τα στενα όρια του σαββατιατικου μπαχαλου. Όλα αυτά όμως, η εξέγερση, ήταν μια κατάσταση που ήδη άρχιζε να γεννιόταν λόγω και της υποβοσκουσας οικονομικης κρισης. Η συνεχεια το έδειξε. Ο Δεκέμβρης ήταν η αρχή, για τον κόσμο που βρέθηκε στις πλατείες και στις διαδηλώσεις για τα μνημόνια.”
“Δεν ημουν στην πορεια τη μερα της δολοφονιας. Τις επομενες μερες συμμετειχα σχεδον σε ολες τις διαδηλωσεις. Σε καθημερινη βαση απο την επόμενη μέρα , 07/12 εως κ πριν τα Χριστουγεννα. Ο παλμος, η ενταση, η φλογα εδιναν μοναδικό τονο σε ορισμενες απο τις μαζικότερες και δυναμικότερες πορειες των τελευταίων 20 ετών. Το μίσος ξεχείλιζε σαν ποτάμι, η οργή απλά μετέτρεψε σε φλόγες, ο,τι βρισκόταν στο διάβα μας, το Κράτος με ολες τις απολήξεις του, ηταν σε αμυνα.
Για τον Αλεξη και καθε παιδι που το Κρατος του στέρησε τα ονειρα.”
